Laden Evenementen

« All Evenementen

  • Dit event is voorbij.

Jasper Schweppe en Riko Fukuda zingen en spelen ‘Winterreise’

26 november van 13:30 tot 14:30

jasper_schweppe

Jasper Schweppe, Bariton en Riko Fukuda, Fortepiano

Winterreise, Franz Schubert

Toelichting:

De ontstaansgeschiedenis van de Winterreise is tamelijk gecompliceerd. In de winter van 1826/7 vond Franz Schubert twaalf gedichten, die Wilhelm Müller in 1823 gepubliceerd had onder de naam Die Winterreise. Schubert werd direct gegrepen door het verhaal dat in de gedichten verteld wordt: een jongeman verlaat zijn geliefde, waarschijnlijk omdat hij bang is door háár verlaten te worden, en komt langzaam maar zeker terecht in wat we tegenwoordig een totale depressie zouden noemen. Schubert besloot op deze gedichten een liederencyclus te maken. Dat hij deze taak niet licht opnam en niet snel tevreden was met het resultaat, blijkt uit de vele doorhalingen in het manuscript. Ook veranderde hij bewust enkele kleinigheden in de tekst van Müller. Zelfs de titel van de cyclus veranderde hij door het lidwoord hierin weg te laten.

Op 4 maart 1827 betrok Schubert een kamer in het huis van zijn vriend Franz von Schober. Enkele dagen later zou Schubert nieuwe composities voorspelen op een muziekavond, maar hij verscheen niet. Het lijkt waarschijnlijk dat Schubert gepland had die avond voor zijn vrienden zijn Winterreise te zingen, maar dat hij die dag in Schobers bibliotheek een boekje uit 1824 gevonden had met daarin een cyclus van Müller van vierentwintig gedichten, waaronder de twaalf die hij net getoonzet had. De schok moet groot zijn geweest, want hij zag dat Müller de twaalf nieuwe gedichten ook tussen de oude geplaatst had. Zou Schubert de nieuwe gedichten ook willen toonzetten – en dat wilde hij natuurlijk! – dan zou zijn zorgvuldig opgebouwde compositorische eenheid verstoord worden. Hij koos er uiteindelijk voor de opbouw van Müller te vergeten en de twaalf nieuwe gedichten een eigen volgorde te geven. Ook in de nieuwe gedichten veranderde Schubert kleinigheden in Müllers tekst.

Over de eerste uitvoering van de Winterreise schreef Joseph von Spaun het volgende:

“Schubert was al enige tijd somber gestemd en leek erg moe. Op mijn vraag wat er in hem omging, zei hij slechts: ‘Jullie zullen het binnenkort horen en begrijpen.’ Op een dag zei hij tegen me: ‘Kom vanavond naar Schober. Ik zal jullie een cyclus huiveringwekkende liederen voorzingen. Ik ben benieuwd wat jullie ervan zullen zeggen. Ze hebben me meer uitgeput dan ooit een ander lied.’ Hij zong ons toen met bewogen stem de hele Winterreise voor. Wij waren met stomheid geslagen over de sombere stemming van de liederen en Schober zei dat slechts één lied, Der Lindenbaum, hem bevallen had. Schubert zei hierop: ‘Mij bevallen deze liederen meer dan alle andere en ze zullen jullie ook bevallen.’”

Voor welke stemsoort is de Winterreise eigenlijk geschreven? Deze vraag deed zich al snel voor en vormde een probleem, omdat de cyclus een grote stemomvang vraagt. Noch een tenor, noch een bariton zal zich echt gemakkelijk voelen bij het uitvoeren van deze liederen. Michael Vogl, die een stem had tussen bariton en tenor in, voerde veel liederen van Schubert voor het eerst uit en waarschijnlijk had Schubert zijn stem ook in gedachten bij het componeren van de Winterreise. De hoogste passages moeten echter toch problematisch voor Vogl geweest zijn. Waarschijnlijk hierom, of omdat Schuberts uitgever Haslinger erop aandrong, gaf Schubert toestemming vijf liederen uit de cyclus omlaag te transponeren. Bij deze uitvoering zullen wij soms kiezen voor de oorspronkelijke toonsoort, soms voor de latere.

Riko Fukuda, Fortepiano

riko_fukuda

Riko Fukuda studeerde piano en hobo aan het Toho-Gakuen Conservatorium in Japan. Later studeerde ze bij Stanley Hoogland aan het Koninklijk Conservatorium van Den Haag waar ze zich specialiseerde in het bespelen van de Fortepiano. Zij is een veelgevraagd musicus met een groot aantal goed ontvangen opnames op haar naam, waaronder CD’s met werken van Dussek, Haydn en Mendelssohn. Zij is onder andere medeoprichtster van het Nepomuk Fortepiano Quintet. Riko Fukuda treedt met grote regelmaat op in nationale en internationale Festivals.

Jasper Scheppe, Bariton

jasper_schweppe

Jasper Schweppe studeerde in Zwolle bij Lodewijk Meeuwsen (DM eindexamen 1995) en in Den Haag bij Meinard Kraak (UM eindexamen 1998). In 1999 won Jasper in Parijs het internationale Musicora concours voor Frans lied uit de twintigste eeuw. Daaruit volgden diverse optredens in Frankrijk, o.a. voor Radio France.

Jasper zingt gregoriaans (bij ensemble Hartkeriana), renaissance, barok, vroegromantiek, romantiek en hedendaags repertoire. Samen met de pianisten Arthur Schoonderwoerd en Riko Fukuda geeft hij recitals met muziek van Schubert (Schöne Mühlerin, Winterreise), Beethoven en andere vroegromantiek met fortepiano. Daarnaast brengen zij twintigste-eeuwse muziek met moderne piano. Ze brengen speciale programma’s met muziek die is ontstaan in en rond Theresienstadt. Zo traden zij op met liederen van Bob Hanf en Die Weise Von Liebe Und Tod van Victor Ullmann in de Cité de la Musique in Parijs en Muziekcentrum Vredenburg.

Een CD opname van Winterreise van Schubert is verschenen in 2015 bij Etcetera.

Gegevens

Datum:
26 november
Tijd:
13:30 tot 14:30

Vrij toegankelijke klassieke concerten op zaterdag in de Koepelkerk in Arnhem